Naslovnica Zanimljivosti Šta je Tito poklanjao liderima i poznatim ličnostima?

Šta je Tito poklanjao liderima i poznatim ličnostima?

Izložba poklona koje je Josip Broz dobijao od svjetskih državnika – “Carski darovi”, u Muzeju Jugoslavije, prije više od tri godine, imala je rekordnu posjetu, ali šira javnost gotovo ništa ne zna o Titovim uzvratnim darovima. Izuzev o odlikovanjima, ni u novinskim tekstovima objavljenim za vrijeme njegovog života gotovo da uopšte nema pomena o tim poklonima.

Prvi trag pojavio se tek kada je 2002. godine jedna komisija za popis imovine pronašla u pomoćnoj zgradi Dvora četiri kutije pripremljene za bacanje, otkriva, Momo Cvijović, muzejski savjetnik Muzeja Jugoslavije, kome su Titovi darovi i uzdarja bili tema jednog stručnog rada.

– U tim kutijama nađeno je 4 397 kartona, uredno složenih po imenima primalaca poklona i po zemljama iz kojih su. Od Austrije, Avganistana, pa nadalje. Poklona je bilo i više, jer se s nekim državnicima, poput Nasera, Hajla Selasija ili Sihanuka, sretao više puta, pa su na njihovim kartonima čitavi spiskovi. Pokloni nisu bili raznovrsni, uglavnom su to bile slike i skulpture naših savremenih umjetnika, namijenjene predsjednicima i premijerima, ali ne i onima u nižem rangu. Ženama su se poklanjali nakit, predmeti od čipke, lutke. Najniža kategorija dobijala je samo slike s Titovim potpisom – priča Cvijović.

O tome šta će predsjednik poklanjati brinulo je jedno posebno odjeljenje. Zaposleni u njemu su Titu davali prijedloge koje je on komentarisao, usvajao ili odbijao. Na muci su bili kada bi se posjete ponavljale, priča sagovornik, pa bi pisali Titu da više ne znaju šta da predlažu, jer je onaj ko dar prima “od svega predviđenog već dobio”. Za nabavku svakog poklona pisala se zvanična odluka, a cijene po kojima su kupljeni bilježile su se uz opis poklona u kartončiće na kojima su, uz zvaničnike, ispisana i imena filmskih zvijezda.

Tako je Cvijović pokazao jedan požutjeli na kome piše: “Orson Vels, glumac i režiser. Maj 1979. Garnitura od tri zlatnika i jednog srebrnjaka sa likom druga predsjednika”, a tu je i odluka da se Elizabet Tejlor daruje lutkom obučenom u žensku narodnu nošnju iz Šumadije.

– Prvi registrovani poklon je iz novembra 1944. godine: album s fotografijama iz NOB-a, namijenjen Čerčilu Nije ubilježen u ove kartone, ali sam ušao u trag dokumentu britanske vojne misije u kome zahvaljuju i kažu da je premijer impresioniran. Poslije toga Tito odlazi u posjetu Staljinu, od koga dobija na poklon zlatnu komandantsku sablju, ali ima vrlo ograničen rok i brzo mora da se smisli šta da mu ponese. Baš tih dana je od crnogorskih žena dobio narodnu nošnju, pa je neko predložio da to daruje Staljinu. Tito onda piše darodavcima, crnogorskim ženama, pitajući ih da li može njihov poklon da odnese Staljinu. One su bile oduševljene – objašnjava Cvijović.

Prema dokumentaciji koja postoji u arhivi MJ, vidi se da su pokloni najčešće kupovani. Čak i za najbanalnije stvari donosilo se rješenje, sa tri člana komisije, nastavlja sagovornik. Drugi način je bio da se daruje ono što su Titu, upravo u te svrhe, poklanjali umjetnici ili, recimo, banke, koje su mu davale kolekcije zlatnog novca, s namjerom da ih pokloni nekom državniku. Vrlo je malo bilo, tvrdi Cvijović, izuzimanja eksponata iz kulturnih institucija.

– Imamo račun za jedan otkup od Udruženja likovnih umjetnika Hrvatske. Pored imena Vanje Radauša, od koga je kupljena bronzana skulptura, piše 40 000 dinara. Te 1947. godine, “trosoban, mebliran stan u centru Beograda” koštao je 120 000, a klavir engleske proizvodnje 15 000 dinara – otkriva muzejski savjetnik MJ.

Iz tih poslijeratnih godina postoji i pismo patrijarha SPC Gavrila u kome on zahvaljuje Titu na lijepom i vrijednom poklonu, automobilu marke “pakard”, a zabilježeno je i kako je poslao milion cigareta češkim radnicima.

SrpskaCafe

OSTAVITI ODGOVOR

Please enter your comment!
Please enter your name here

seven + thirteen =